تاریخ انتشار :دوشنبه ۱۸ تير ۱۴۰۳ ساعت ۰۹:۰۶
کارشناس و پژوهشگر حوزه میراث‌فرهنگی مطرح کرد:

چاووشی خوانی تا پخت قلور آیین سنتی سیستانی‌ها در محرم

کارشناس و پژوهشگر حوزه میراث‌فرهنگی گفت: یکی از رسوم سیستانی‌ها موضوع چووه شی یا چاووشی است که عموماً یکی از پیرمردان یا مداحان با صدای حزن‌انگیز و زیبا اشعاری در راستای قیام عاشورا را می‌خواند.
چاووشی خوانی تا پخت قلور آیین سنتی سیستانی‌ها در محرم
 محمدعلی ابراهیمی در گفتگو با خبرنگار پایگاه خبری «عصرهامون» بیان کرد: مراسم سیاپوشی، مشعل‌گردانی، علم گردانی، گل‌دسته و تابوت‌گردانی، سقایی، شووی یا شبی‌گردونی، چاووشی، سینه‌زنی و دورخوانی، زنجیر زنی، روضه‌خوانی زنان و نذورات مختلف پخت حلیم و شله زرد از جمله آداب خاص مردم سیستان در ماه محرم و ۱۸ روز پس از آن است.

وی افزود: مراسم سیاپوشی، مشعل‌گردانی، علم‌گردانی، گلدسته و تابوت‌گردانی، سقایی، شووی یا شبی گردونی، چاووشی، محتشم‌خوانی، سینه‌زنی ودورخوانی، زنجیر زنی، نوحه بحرطویل، نوحه جوش پاوکا، نوحه شنستکا، روضه‌خوانی زنان و نذورات مختلف پخت حلیم و شعله زرد، امتناع مردم سیستان از پخت غذا در سه روز قبل از واقعه عاشورا، پشت‌بام رفتن ریش‌سفیدان و تلاوت قرآن و ذکر دعا برای اعلام رسیدن ماه محرم و برگزاری مجالس روضه و عزاداری در منازل از جمله آداب خاص مردم سیستان در ماه محرم و ۱۸ روز پس از آن است.

کارشناس و پژوهشگر حوزه میراث‌فرهنگی ادامه داد: در عزاداری تاسوعا و عاشورا که از بامداد آغاز و تا عصر ادامه دارد هیئت‌ها با حرکت از مقابل حسینیه‌ها و تکایا با نوحه‌خوانی و سینه‌زنی به سمت امامزاده‌ها و گلزار شهدا هر منطقه رفته و در این محل به عزاداری می‌پردازند خیل عظیم جمعیت که یک‌پارچه سیاه‌پوش هستند شور خاصی به آیین عزاداری می‌دهند و بیشتر خیابان‌های منتهی به امامزاده‌ها و گلزار شهدا مملو از سوگوارانی است که در دسته‌های سینه‌زن و زنجیرزن حرکت می‌کنند.

وی اذعان کرد: یکی از رسوم سیستانی‌ها موضوع چووه شی یا چاووشی است که عموماً یکی از پیرمردان یا مداحان با صدای حزن‌انگیز و زیبا اشعاری در راستای قیام عاشورا را می‌خواند و مردم و جمعیت را آماده سینه‌زنی و شروع مراسم می‌کند.
 
 ابراهیمی اشاره کرد: در بین سیستانی‌ها مرسوم است که از شب چهارم محرم به بعد از حسینیه‌ها، دسته‌های عزا به‌صورت سینه‌زنی و زنجیرزنی برای عرض تسلیت به مساجد و تکایای دیگر می‌روند، آنچه دراین‌بین خیلی مهم و حزن‌انگیز است زمان رسیدن دودسته زنجیرزنی به هم است که مداحان و پیرغلامان با خواندن اشعاری به‌صورت بحث و بیت (نوحه و پاسخ نوحه) اجرا و همچنین به همدیگر بابت عزای حسینی تسلیت می‌گویند که این صحنه بسیار حزن‌انگیز است.

وی تصریح کرد: عزاداران در این روز بهترین غذای خود را تهیه و آن را پس از قراردادن در سینی‌های بزرگ، روی سر می‌گذارند و به حسینیه‌ای که سینه و زنجیرزن‌ها مشغول برگزاری مراسم هستند، می‌برند، ساعت ۱۲ ظهر در حسینیه باز می‌شود و مردم در صف‌های طولانی، با سینی‌هایی برسر که پر از نذورات است وارد حسینیه می‌شوند و از عزاداران پذیرایی می‌کنند.
 
  کارشناس و پژوهشگر حوزه میراث‌فرهنگی تشریح کرد: در سیستان اکثرا تا روز دهم غذاهای نذری مردم را قلور تشکیل می‌دهد و در روز عاشورا با قیمه از سوگواران پذیرایی می‌شود، در این شب مردم به مساجد می‌روند و چراغ‌ها را خاموش می‌کنند و در نور شمع به سوگواری می‌پردازند و با شله زرد و آش رشته از سایر عزاداران پذیرایی می‌کنند.
 
  وی ادامه داد: ظهر عاشورا آیین خیمه سوزان نیز با حضور عزاداران و سوگواران حضرت اباعبدالله الحسین (ع) در شهرهای مختلف منطقه سیستان برگزار می‌شود، در آیین خیمه‌سوزان، تعزیه حادثه عاشورا به یاد مظلومیت و غربت سید و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و ۷۲ یار باوفایش به اجرا در می‌آید و عزاداران در سوگ این حادثه عظیم اشک ماتم می‌ریزند؛ در این مراسم به یاد آتش‌گرفتن خیمه‌های سید و سالار شهیدان در حادثه عاشورا، آیین خیمه‌سوزان اجرا می‌شود و خیمه‌هایی به‌صورت نمادین به آتش کشیده می‌شود تا اوج مظلومیت اهل‌بیت (ع) به نمایش درآید.
 
 ابراهیمی بیان کرد: عاشورا را می‌توان از جمله بزرگ‌ترین آیین‌های دینی مردم سیستان دانست و از مهم‌ترین بخش‌های این آیین تابوت‌گردانی است که به منزله تشییع پیکر امام حسین (ع) در این روز است. تابوت‌گردانی در نقاط مختلف کشور در اشکال و صورت‌های گوناگونی دیده می‌شود، به‌گونه‌ای که می‌توان گفت بر اثر اشاعه فرهنگی، این آیین گسترش‌یافته و متناسب با محیط، شکل و نام خاصی به خود گرفته است. به‌عنوان یکی از مواریث فرهنگی طی دوران متمادی به‌تدریج شکل‌گرفته و به‌صورت سینه‌به‌سینه از نسلی به نسل دیگر منتقل شده است.
 
  وی عنوان کرد: شناخت ارزش‌های نهفته در تابوت‌گردانی به‌عنوان مظهر تشخص اجتماعی و وحدت آیینی مردم، اهمیت مطالعه آن را دوچندان می‌کند. قدمت برگزاری این آیین، نشان‌دهنده همبستگی فرهنگی، وفاق مذهبی و عدم موجود گروه‌بندی‌ها و تنازعات قدرت در میان ساکنان سیستان بوده است.
 
کارشناس و پژوهشگر حوزه میراث‌فرهنگی تأکید کرد: سقاخوانی اوج ارادت مردم این خطه را به حضرت اباعبدالله (ع) نشان می‌دهد به‌طوری که در این ایام ارادتمندان به امام حسین (ع) درحالی‌که با یک‌دست مشک آب و با دست دیگر کاسه‌ای در دست دارند به یاد تشنه‌لبان کربلا، عزاداران را سیراب می‌کنند از سوی دیگر سقا شدن نیز نشان‌دهنده اوج ارادت مردم این خطه به حضرت اباعبدالله (ع) است، به‌طوری که در ایام حرکت
 دسته‌های عزادار و سینه‌زن برخی افراد با حمل آب، عزاداران را سیراب می‌کنند. برخی از سقاها درگذشته اشعاری سوزناک از تشنگی خاندان رسول‌الله (ص) در قالب مرثیه‌سرایی می‌خواندند.
 
 وی با اشاره به میراثت علم و علم گردانی ادامه داد: علَم در عزاداری حسینی از ابزارهایی است که در هیئت‌ها و دسته‌های مذهبی به کار گرفته و از نشانه‌های گروه‌های عزادار محسوب می‌شود. علَم در حقیقت به‌عنوان سمبلی برای تداعی‌کردن واقعه کربلا طراحی شده است نشانه‌هایی مانند دست‌بریده یا شاخه‌های نخل، ابزارآلات جنگ مانند سپر و شمشیر و یا تزیین یک چوب بلند با پارچه‌های سبز و قرمز و نصب ابزارآلات جنگی و... از علَم‌های اصیل محسوب می‌شود.
 
 ابراهیمی عنوان کرد: در اصطلاح عزاداری حسینی، نام علم و علامت، نشانه خاصی است که هر هیئت و دسته، ویژه خود دارد و آن را از دسته‌های دیگر متمایز می‌سازد عزاداری شهادت حضرت اباعبدالله یکی از مراسم‌ها و شعائر دینی ما شیعیان بوده و منحصر به یک مراسم آیینی صرف نیست؛ بلکه دارای یک‌بار معنایی، فکری و فرهنگی گسترده‌ای است.
 
 وی گفت: اهمیت فوق‌العاده‌ای که این مراسم مذهبی در جامعه ما دارد بر کسی پوشیده نیست و تنها در یک جمله می‌توان از آن به‌عنوان مراسمی راهبر در اندیشه و عمل شیعیان نام برد.
 
  انتهای خبر/ https://asrehamoon.ir/vdcfm1dyyw6dvca.igiw.html
نام شما
آدرس ايميل شما